|
Örneğin yıldızlar arası ortamda madde, laboratuarda
gerçekleştirilebilen en yüksek vakumda elde edilenden
daha seyreltik olabilir; nitekim bu ortamda bir
santimetre küpte yalnızca bir atom bulunur; bu olgu
laboratuarda gözlenemeyen, ''yasak tayf çizgileri'' nin
oluşumuna yol açar. Öte yandan, uzayda maddenin özgül
kütlesi çok büyük değerlere ulaşır; örneğin beyaz
cücelerde cm3 başına birkaç tonu, nötron
yıldızlarında cm3 başına birkaç milyar tonu
bulabilir; dolayısıyla bu alanda kuantum etkileri baskın
bir nitelik kazanır. Ayrıca, evrendeki kütleler
dev boyutlar gösterir. Güneş'in kütlesi Yer'in
kütlesinin yaklaşık 300 000 katını, bir gökadanın
kütlesi ise, Güneş'in kütlesinin 100 milyar katını
bulur; bu olgu, evrende genel çekim etkileşiminin temel
nedenidir, ama Yer'de günlük yaşamımızda yalnızca
yerçekimi biçiminde duyulur. Dolayısıyla astrofizik,
fizik yasalarının ayrıcalıklı bir uygulama alanını
oluşturur; nitekim bu yasaların aşırı koşullarda
geçerliliğini ve evrenselliğini inceler; böylece onları
geliştirmeye ve kimi kez değiştirmeye çalışır.
Astrofiziğin başlıca araştırma yöntemi ise
gökcisimlerinden gelen ışınımları incelemektir.Bu amaçla
ışınımların yoğunluk ve değişimleri belirlenir; dalga
boyunun bütün bölgelerindeki ışınlara tayfgözlemsel
çözümleme uygulanır. Örneğin görünür ve radyoelektrik
ışınımlar Yer' den algılanarak; kızıl ötesi, mor ötesi,
X ve gama ışınları, ise uzay gözlemlerinden
yararlanılarak çözümlenir. Astrofizik çoğunlukla yüksek
enerji ve alçak enerji astrofiziği biçiminde ikiye
ayrılır. Yüksek enerji astrofiziği gök cisimlerinin
gama, X ve morötesi ışınlarıyla ilgilenir; alçak enerji
astrofiziği de, gökcisimlerinin görünür, kızıl ötesi ve
radyoelektrik ışınlarını inceler. Kuramsal astrofizik,
gözlemlerini fizik yasaları yardımıyla yorumlayarak gök
cisimlerinin fiziksel parametrelerini (örneğin,
sıcaklık, yoğunluk, kimyasal bileşim, boyut, hareket) ve
bu parametrelerin zaman içindeki gelişimlerini saptamaya
yarayan modeller oluşturur. Bu modellerin geçerliliği,
kuramsal tahminlerle gözlem verileri karşılaştırılarak
denenir. Aynı yöntem evrenin yapısını, evrimini bir
bütün olarak incelemek için de uygulanır ve bu inceleme
astrofiziğin, evrenbilim adı verilen dalını oluşturur.
|