|
A� M�hendislik Fak�ltesi Fizik B�l�m� �ğretim �yesi
Prof. Dr. Ali Gencer, AA muhabirine, başkanlığını
yaptığı S�periletkenlik, Manyetik ve �st�n
Malzemeler Araştırma Grubu`nun y�r�tt�ğ� bor temelli
s�per iletken �retimi �alışmaları hakkında bilgi
verdi.
D�nya bor rezervinin y�zde 72`sine sahip olmasına
karşın T�rkiye`de borun teknolojiye katkısının belki
de y�zde 1`in altında olduğunu belirten Gencer, bor
elementini ekonomiye katma değer olarak kazandırma
amacıyla Ulusal Bor Araştırma Enstit�s�`n�n (BOREN)
bor bazlı s�periletken tel �retimi y�n�ndeki
projelerini desteklediğini ifade etti.
S�periletkenliği, bir maddenin doğru akıma karşı
sıfır diren� g�sterme �zelliği ve kayıpsız enerji
nakli olarak tanımlayan Gencer, ge�en y�zyıl boyunca
s�periletkenlik �alışmalarının teknolojik
gelişmelere b�y�k katkı yaptığını anlattı.
Gencer, son 7 yıldır b�y�k gelişme kaydeden
s�periletkenlerin manyetik rezonans g�r�nt�leme (MRI)
cihazlarında, cep telefonu haberleşmesinde
kullanıldığını, en �nemli kullanım alanının ise
elektrik enerji şebekelerinde olduğunu s�yledi.
Şebekede verimi ve g�venilirliği arttıran temel
unsurun s�periletkenler olduğunu belirten Gencer,
ş�yle konuştu: "�zellikle gerilim dalgalarının
elektrik kesintilerinin ve frekans kararsızlığının
�ok olduğu T�rkiye`de bu dengesizlikler fabrikalarda
�retim s�re�lerini etkilemekte ve pek �ok cihazın
gereksiz yere arızalanması sonucu milli ekonomiye
b�y�k zararlar verdiği tahmin edilmektedir.
T�rkiye`deki enerji ihtiyacını karşılamada
kullanılan hidroelektrik santrallerin verimsiz
�alışmasına bir atıfta bulunmak ve s�periletken
kablolar yardımıyla hem kaybın minimize edilmesi,
hem �lke rezervlerinin doğru ve etkin kullanılarak
yeni teknolojiler ve istihdam sorununun ��z�m�
bakımından �nemli olduğu a�ıktır."
Elektrik akımının, b�y�k �l��de bakır ve al�minyum
kablolarla iletildiğini, s�periletkenlerin de uzun
zamandır enerji ve maliyet d�ş�r�c� alternatif bir
kullanım alanı yarattığını dile getiren Gencer, "S�periletken
teknolojisinin �retilmesinde T�rkiye i�in adeta
elmas kadar �nemli olan element bordur. ��nk� metal
i�eren tabakalı bor bileşiği, diğer s�periletken
gruplarına g�re kısa vadede uygun maliyette �retilen
makul bir s�periletkendir" dedi. Gencer, son
yıllarda d�nyada geleneksel s�periletkenlikle ilgili
pazar payının da yıllık 5 milyar doların �zerinde
olduğunu aktardı.
KİLOMETRELERCE UZUNLUKTA
TEL YAPTILAR
S�periletken kablo yapımında yaygın olarak bilinen iki ayrı
y�ntem bulunduğunu, bunlardan ilkinin eskiden beri
bilinen gelenekselleşmiş bir �retim metodu olan PIT
metodu olduğunu belirten Gencer, d�nyada tel yapan
pek �ok firmanın bu �retim tekniğini kulladığını
s�yledi. Diğer tekniğin ise Amerikan firması
Hypertech`in CTFF isimli �retim tekniği olduğunu
dile getiren Gencer, bu firmanın patenti ile
teknoloji ithal ederek T�rkiye`de kablo �retimine
katkı yapmaya �alıştıklarını, ancak bunların
sonu�suz kaldığını belirtti.
Prof. Dr. Ali Gencer, �niversite-sanayi işbirliği ile yerli
�retime y�neldiklerini ve 2 yıl s�ren �alışmaları
sonunda metal i�eren tabakalı bor bileşiği
kullanarak kilometre mertebesinde s�periletken tel
yapabilen cihazı geliştirdiklerini kaydetti. Gencer,
geliştirdikleri teknoloji ile ilgili şu bilgileri
verdi:"Geliştirdiğimiz cihaz, d�nya piyasasında
kullanılan mevcut �retim kapasitelerinin de �tesinde
bir kapasite ile �alışıyor. �alışmamızı tamamen
yerli m�hendis ve iş�ilerin katılımı ile
ger�ekleştirdik. �zellikle s�periletkenlerin
yapımında T�rkiye`nin bor zenginliğinin kullanılması
i�in teknikler geliştirdik. Bu alanda �alışan birka�
firma bir anlamda d�nyada tekel haline gelmişler.
Başkalarını da bu alana girmesine izin vermiyorlar.
Biz bu �alışmamızla bu tekeli kırdık ve �stelik var
olan teknolojilerin de �n�ne ge�tik." |
