|
AÜ Mühendislik Fakültesi Fizik Bölümü Öğretim Üyesi
Prof. Dr. Ali Gencer, AA muhabirine, başkanlığını
yaptığı Süperiletkenlik, Manyetik ve Üstün
Malzemeler Araştırma Grubu`nun yürüttüğü bor temelli
süper iletken üretimi çalışmaları hakkında bilgi
verdi.
Dünya bor rezervinin yüzde 72`sine sahip olmasına
karşın Türkiye`de borun teknolojiye katkısının belki
de yüzde 1`in altında olduğunu belirten Gencer, bor
elementini ekonomiye katma değer olarak kazandırma
amacıyla Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü`nün (BOREN)
bor bazlı süperiletken tel üretimi yönündeki
projelerini desteklediğini ifade etti.
Süperiletkenliği, bir maddenin doğru akıma karşı
sıfır direnç gösterme özelliği ve kayıpsız enerji
nakli olarak tanımlayan Gencer, geçen yüzyıl boyunca
süperiletkenlik çalışmalarının teknolojik
gelişmelere büyük katkı yaptığını anlattı.
Gencer, son 7 yıldır büyük gelişme kaydeden
süperiletkenlerin manyetik rezonans görüntüleme (MRI)
cihazlarında, cep telefonu haberleşmesinde
kullanıldığını, en önemli kullanım alanının ise
elektrik enerji şebekelerinde olduğunu söyledi.
Şebekede verimi ve güvenilirliği arttıran temel
unsurun süperiletkenler olduğunu belirten Gencer,
şöyle konuştu: "Özellikle gerilim dalgalarının
elektrik kesintilerinin ve frekans kararsızlığının
çok olduğu Türkiye`de bu dengesizlikler fabrikalarda
üretim süreçlerini etkilemekte ve pek çok cihazın
gereksiz yere arızalanması sonucu milli ekonomiye
büyük zararlar verdiği tahmin edilmektedir.
Türkiye`deki enerji ihtiyacını karşılamada
kullanılan hidroelektrik santrallerin verimsiz
çalışmasına bir atıfta bulunmak ve süperiletken
kablolar yardımıyla hem kaybın minimize edilmesi,
hem ülke rezervlerinin doğru ve etkin kullanılarak
yeni teknolojiler ve istihdam sorununun çözümü
bakımından önemli olduğu açıktır."
Elektrik akımının, büyük ölçüde bakır ve alüminyum
kablolarla iletildiğini, süperiletkenlerin de uzun
zamandır enerji ve maliyet düşürücü alternatif bir
kullanım alanı yarattığını dile getiren Gencer, "Süperiletken
teknolojisinin üretilmesinde Türkiye için adeta
elmas kadar önemli olan element bordur. Çünkü metal
içeren tabakalı bor bileşiği, diğer süperiletken
gruplarına göre kısa vadede uygun maliyette üretilen
makul bir süperiletkendir" dedi. Gencer, son
yıllarda dünyada geleneksel süperiletkenlikle ilgili
pazar payının da yıllık 5 milyar doların üzerinde
olduğunu aktardı.
KİLOMETRELERCE UZUNLUKTA
TEL YAPTILAR
Süperiletken kablo yapımında yaygın olarak bilinen iki ayrı
yöntem bulunduğunu, bunlardan ilkinin eskiden beri
bilinen gelenekselleşmiş bir üretim metodu olan PIT
metodu olduğunu belirten Gencer, dünyada tel yapan
pek çok firmanın bu üretim tekniğini kulladığını
söyledi. Diğer tekniğin ise Amerikan firması
Hypertech`in CTFF isimli üretim tekniği olduğunu
dile getiren Gencer, bu firmanın patenti ile
teknoloji ithal ederek Türkiye`de kablo üretimine
katkı yapmaya çalıştıklarını, ancak bunların
sonuçsuz kaldığını belirtti.
Prof. Dr. Ali Gencer, üniversite-sanayi işbirliği ile yerli
üretime yöneldiklerini ve 2 yıl süren çalışmaları
sonunda metal içeren tabakalı bor bileşiği
kullanarak kilometre mertebesinde süperiletken tel
yapabilen cihazı geliştirdiklerini kaydetti. Gencer,
geliştirdikleri teknoloji ile ilgili şu bilgileri
verdi:"Geliştirdiğimiz cihaz, dünya piyasasında
kullanılan mevcut üretim kapasitelerinin de ötesinde
bir kapasite ile çalışıyor. Çalışmamızı tamamen
yerli mühendis ve işçilerin katılımı ile
gerçekleştirdik. Özellikle süperiletkenlerin
yapımında Türkiye`nin bor zenginliğinin kullanılması
için teknikler geliştirdik. Bu alanda çalışan birkaç
firma bir anlamda dünyada tekel haline gelmişler.
Başkalarını da bu alana girmesine izin vermiyorlar.
Biz bu çalışmamızla bu tekeli kırdık ve üstelik var
olan teknolojilerin de önüne geçtik." |
